Sách Khoa học - Công nghệTóm Tắt Sách
Thịnh Hành

Tóm tắt Lược sử loài người – Sapiens

Cuốn sách bất kì ai cũng phải đọc

4. Từ săn bắt hái lượm tới trồng trọt chăn nuôi: Cuộc cách mạng Nông nghiệp là sai lầm lớn nhất của loài Sapiens

Trong hầu hết thời gian tồn tại trên Trái Đất này, Homo sapiens sống theo kiểu du mục nay đây mai đó. Hầu hết tổ tiên của chúng ta hái những quả trên cây mọc hoang và săn những loài thú rừng. Thay vì việc ở yên một chỗ, họ đi từ nơi này sang nơi khác, bất kể là chỗ nào có nguồn thức ăn phong phú hơn.

Nhưng cách đây khoảng 12.000 năm, điều này đã bắt đầu thay đổi. Cái mà chúng ta gọi là Cách mạng Nông nghiệp xảy ra khi Homo sapiens dừng việc chỉ dựa vào săn bắt hái lượm mà thay vào đó là trồng hoa màu và thuần hóa các loài động vật. Chỉ trong khoảng thời gian 2000 năm, hầu hết nhân loại đều chuyển sang nông nghiệp – một cuộc chuyển dịch mang tính cách mạng.

Có thể  Cách mạng Nông nghiệp là tiền đề cho sự phát triển, nhưng tại sao tổ tiên của chúng ta lại chọn nông nghiệp thay cho săn bắn?

Đầu tiên, nếu làm nông nghiệp thì chúng ta tốn nhiều thời gian hơn, nếu một người thợ săn chỉ cần vài tiếng là đủ ăn cho cả ngày, một người nông dân phải làm việc từ sáng đến tối trên cánh đồng.

Và thứ hai là chất lượng thực phẩm. Nông nghiệp thuở sơ khai chỉ có một vài loại ngũ cốc rất khó tiêu và thiếu dưỡng chất cần thiết, so với sự phong phú của thịt, các loại hạt và hoa quả, có lẽ săn bắt hái lượm sẽ được ưa chuộng hơn nhiều. Người săn bắn hái lượm không cần phải lo đến tương lai bởi vì họ chỉ cần thức ăn cho hôm nay, còn ngày mai nếu không có thì có thể đi nơi khác.

Lý do để loài người chọn nông nghiệp là chuyển giao từ du mục sang trồng trọt là một quá trình chậm rãi, mỗi thế hệ ngày càng gắn bó với xã hội hơn một chút, bởi vì nông nghiệp cần nhiều nhân công hơn, chúng ta phải ở một chỗ lâu hơn chờ cây lúa lớn lên, sau đó thu hoạch. Và khi các nhà sử học đã nhận ra mặt trái của nông nghiệp, đã quá muộn để quay lại. Nhờ việc ổn định một chỗ lâu dài, loài người bắt đầu sáng tạo thêm ra nhiều thứ trừu tượng hơn như luật lệ, quyền con người và trật tự xã hội, giúp xã hội ngày càng trở nên ổn định hơn.

Đọc thêm:  Đắc Nhân Tâm Tóm Tắt

Hơn nữa, mặc dù có những khuyết điểm, nông nghiệp có một lợi thế lớn: nó hiệu quả hơn rất nhiều. Cùng một diện tích đất, nông dân có thể trồng được một số lượng lớn các loại cây ăn được. Điều này giúp tăng nguồn cung thức ăn và xã hội loài người có thể nuôi sống được nhiều người hơn, từ đó dẫn đến các cuộc bùng nổ dân số, tích trữ lương thực và sáng tạo ra thứ để trao đổi nó: Tiền.

5. Các nền văn hoá mang trong mình những đặc điểm riêng và liên tục thay đổi 

Vào nửa đầu thế kỷ 20, các học giả cho rằng, mỗi nền văn hoá đều mang một bản chất cốt lõi không thể thay đổi. Chỉ khi chịu những tác động bên ngoài, nó mới thay đổi. Do vậy, họ xem “Nền văn hoá Samoa” hay “Nền văn hoá Tasmania” như là những niềm tin, tiêu chuẩn và giá trị tạo ra các đặc điểm của người Samoa và người Tasmania thời xưa.

các-nền-văn-hóa-trên-thế-giới
mỗi nền văn hóa mang những đặc điểm, tiêu chuẩn, niềm tin đặc thù nhưng chúng liên tục thay đổi

Tuy vậy, ngày nay, các nhà nghiên cứu văn hoá lại cho rằng, điều ngược lại mới đúng. Điều này có nghĩa là mỗi nền văn hóa mang những đặc điểm, tiêu chuẩn, niềm tin đặc thù nhưng chúng liên tục thay đổi. Bản thân mỗi nền văn hoá tự biết cách điều chỉnh mình để thích nghi với những thay đổi trong môi trường của nó hoặc để tương tác với các nền văn hoá láng giềng. Chẳng hạn như, một người đàn ông ở châu Âu thời trung cổ vừa đi theo Ki-tô giáo lại vừa tôn thờ tinh thần hiệp sĩ. Việc này biểu hiện ở chỗ, buổi sáng, anh ta có thể đến nhà thờ để nghe những bài diễn thuyết của các vị thánh như hãy sống nhu mì, tránh xa bạo lực và thói tiêu xài hoang phí. Tuy nhiên, vào buổi chiều, khi trở về nhà, anh ta lại trút bỏ bộ quần áo giản dị và khoác trên mình tấm áo lụa đẹp nhất, sau đó tới dự một bữa tiệc xa hoa trong lâu đài lãnh chúa. Tại đó, anh ta cùng các vị khách trò chuyện về bao cuộc chiến đẫm máu và thốt ra những lời đùa cợt bẩn thỉu. Mâu thuẫn này chưa bao giờ được giải quyết một cách triệt để. Vì thế, các cuộc Thập tự chinh ra đời với nỗ lực làm cho tư tưởng Ki-tô và tinh thần hiệp sĩ ăn khớp với nhau.

Mặc dù vậy, văn hoá trung cổ đã không thể hoà trộn tinh thần hiệp sĩ và Ki-tô giáo. Đây không những không phải là khuyết điểm của văn hoá trung cổ mà còn trở thành động cơ của văn hoá, thôi thúc tính năng động của con người. Mỗi người thuộc bất kỳ một nền văn hoá nào đó đều có những niềm tin trái ngược nhau và bị giằng xé bởi những giá trị không tương hợp. Đây là đặc điểm cơ bản của mỗi nền văn hoá. Nếu con người không thể giữ vững niềm tin và những giá trị trái ngược nhau thì có lẽ họ sẽ không thể xây dựng và duy trì được bất cứ nền văn hoá nào.

Sau hàng ngàn thiên niên kỷ, những nền văn hoá nhỏ dần hợp nhất thành một nền văn hoá lớn hơn. Đương nhiên điều này chỉ đúng ở cấp độ vĩ mô. 90% loài người sống trong một thế giới khổng lồ đơn lẻ: thế giới Á – Phi. 10% còn lại được chia thành bốn thế giới có quy mô và độ phức tạp đáng kể:

Đọc thêm:  Đắc Nhân Tâm Tóm Tắt
  • Thế giới Mesoamerica gồm hầu hết vùng Trung  Mỹ và một phần Bắc Mỹ
  • Thế giới Andes gồm hầu hết vùng phía tây của Nam Mỹ
  • Thế giới Australia gồm phần lục địa châu Úc
  • Thế giới Đại Dương gồm hầu hết các đảo phía tây – nam Thái Bình Dương, từ Hawaii đến New Zealand

6. Tiền tạo ra sự tin tưởng chung giữa những con người xa lạ

Bạn hãy thử hình dung, một anh trồng táo muốn đóng một đôi giày thật bền vì thế anh ta nảy ra ý định đổi một số táo trong vườn của mình để lấy một đôi giày. Nhưng vấn đề nằm ở chỗ, người đóng giày không muốn ăn táo mà anh ta muốn ly hôn. Đương nhiên, người trồng táo đã tìm đến một luật sư thích ăn táo để thực hiện một cuộc trao đổi ba bên. Tuy nhiên, nếu như vị luật sư đó lại đổi ý không thích ăn táo mà thích cắt tóc thì sao? Từ đó, các xã hội đã tìm ra giải pháp cho vấn đề rắc rối này đó là phát triển tiền tệ.

Trước khi phát minh ra tiền đúc hay tiền giấy, con người đã sử dụng nhiều đơn vị tiền như vỏ sò, gia súc, da động vật, muối, ngũ cốc, các loại hạt cườm, vải vóc và giấy ghi nợ để trao đổi hàng hoá. Thậm chí, ở một số nhà tù hiện đại, các tù binh còn sử dụng thuốc lá thay cho tiền.

tiền tạo ra sự tin tưởng
Xem sách trên Tiki Xem sách trên Fahasa  Đọc thử sách

Tiền không chỉ giúp con người trao đổi giữa các hiện vật với nhau mà còn là thứ của cải để dành. Không những vậy, bạn hãy thử tưởng tượng, một người nông dân không có tiền nhưng lại có một căn nhà với cánh đồng lúa và ông muốn chuyển đến ở một nơi khác. Đương nhiên, ông không thể mang toà nhà với cánh đồng lúa theo mình được, tuy vậy, ông hoàn toàn có thể bán hai thứ đó để đổi lấy tiền sau đó chuyển đến sống ở một nơi mới. Chính vì tiền có khả năng chuyển đổi, tích trữ và vận chuyển một cách dễ dàng nên nó đã góp phần quan trọng cho sự xuất hiện của những mạng lưới thương mại phức tạp và thị trường năng động.

Giá trị của đồng tiền không nằm ở kết cấu hoá học của vỏ ốc và tờ giấy mà nằm trong trí tưởng tượng của chúng ta. Nó là một hiện tượng tâm lý, thể hiện sự tin cậy giữa con người với nhau. Chẳng hạn như, một ông lão sẵn sàng bán nhà cửa, ruộng vườn để đối lấy những bao tải chứa tiền vỏ ốc là vì ông biết rằng, ông có thể dùng số vỏ ốc ấy để mua được nhà cửa, thóc gạo thậm chí những cánh đồng khác khi tới nơi ở mới. Nếu như không có niềm tin này thì các mạng lưới giao thương toàn cầu sẽ gần như không thể hoạt động được. Chẳng hạn như, vàng đã mở ra con đường mới để các nhà buôn châu Âu có thể mua lụa, đồ sành sứ và gia vị ở Đông Âu.

Quá trình hoạt động của tiền được dựa trên hai nguyên tắc bao gồm sự hoán đổi rộng rãi và sự tin tưởng rộng rãi. Nhờ hai nguyên tắc này, những người xa lạ có thể hợp tác hiệu quả với nhau trong buôn bán và sản xuất hàng hoá. Tuy vậy, các nguyên tắc này cũng dần bào mòn nhiều mối quan hệ thân tình, giá trị con người, thay vào đó là luật cung cầu.

Dù tiền đã tạo dựng nên niềm tin giữa những con người xa lạ nhưng sự tin tưởng này không đặt vào con người, cộng đồng hay những giá trị thiêng liêng mà vào chính bản thân tiền.

Trang trước 1 2 3 4 5Trang sau
Via
Nhện Book
Tags
Hiển Thị Thêm

Cao Minh Nguyên

Một cử nhân Luật đam mê đọc sách và cuồng viết lách. Cảm ơn bạn đã ghé thăm Blog của mình.

Để lại Bình luận

avatar
  Đăng ký  
Thông báo về
Back to top button
Close