Review SáchTrung QuốcTruyện Ngắn

Review Bộ Truyện AQ Chính Truyện Full – Lỗ Tấn

Tập truyện ngắn đắng bỏng hơn thuốc bắc đun sôi

AQ Chính Truyện Book Cover AQ Chính Truyện
Lỗ Tấn
Trương Chính
Trí Việt
Truyện Ngắn

Bối cảnh lịch sử của câu chuyện là thời kỳ trước sau cách mạng Tân Hợi (1911) với những thế lực phong kiến hiện vào các tên địa chủ. Trong A.Q chính truyện, Lỗ Tấn cũng vạch trần tính chất giả dối và phản động của giai cấp tư sản lãnh đạo cuối cùng hoàn toàn do một bọn đầu cơ thao túng.

 

Về Tác Giả Lỗ Tấn

Trước Lỗ Tấn chưa hề có Lỗ Tấn, sau Lỗ Tấn có muôn vàn Lỗ Tấn
Quách Mạt Nhược

Lỗ Tấn, tên thật là Chu Thụ Nhân, sinh ở một gia đình nho học tại phủ thành Thiệu Hưng, thuộc tỉnh Chiết Giang năm 1881. Lỗ Tấn càng ngày càng khôn lớn, thì triều đình Mãn Thanh càng ngày càng suy yếu và hủ bại, Trung Quốc dần dần trở thành một nước nửa thuộc địa.

Lỗ Tấn học dự bị 2 năm rồi vào học thuốc ở trường y học Tiên Đài (Nhật Bản). Được 2 năm, nhân một hôm xem chiếu bóng trong lớp học, chiếu phim chiến tranh Nhật – Nga, thấy có một người Trung Quốc làm trinh thám cho quân Nga bị người Nhật bắt chém thế mà một số người Trung Quốc khác lạnh lùng đứng xem, Lỗ Tấn quyết định bỏ học thuốc quay sang văn nghệ. Vì nghĩ rằng việc chữa bệnh tinh thần cho người Trung Quốc còn cần kíp hơn chữa cái thân thể suy yếu của họ, mà muốn chữa cho tinh thần họ được lành mạnh thì ngoài văn nghệ ra không có thuốc gì.

lỗ tấn

Lỗ Tấn bắt đầu từ năm 1907 viết nhiều bài đăng báo, nhằm mục đích “chữa tinh thần”, song hình như không có ảnh hưởng gì mấy. Lại toan ra một tạp chí, thì chưa ra đã thất bại. Dịch và in hai tập tiểu thuyết, thì bán không chạy. Dù vậy, con người đấu tranh bền bỉ ở tuổi trẻ ấy, không hề thất vọng, mà cái sự nghiệp văn học vĩ đại của tuổi già, thật ra, đã đặt nền tảng vững chãi từ hồi đó.

Sau tiếng vang của Nhật ký người điên, Lỗ Tấn tiếp tục viết những truyện ngắn khác, về sau in thành một tập gọi là ầm vang. Trong đó có Làng quê, tả cảnh nông thôn suy tàn, đặt hy vọng ở sự chỗi mình của nông dân, và A Q Chính Truyện vẽ ra hồn linh của người Trung Quốc là xuất sắc hơn hết. A Q Chính Truyện đã được dịch ra mười mấy thứ tiếng, Lỗ Tấn bắt đầu thành một nhà văn có ảnh hưởng đến cả thế giới. Trong hai năm 1924 – 1925 còn viết một số truyện ngắn nữa, in thành một tập gọi là Bàng hoàng.

Về Tập Truyện Ngắn Trong Sách AQ Chính Truyện

AQ Chính Truyện được đăng lần đầu ở tờ phụ trương Thần báo, với bút danh là Ba Nhân chứ không như các tác phẩm khác đề tên là Lỗ Tấn.

Cuốn sách AQ Chính Truyện mình đọc là cuốn sách được Trí Việt phân phối, có 372 trang bao gồm tuyển tập 21 truyện ngắn của Lỗ Tấn là:

  • Lễ cầu phúc
  • Trong quán rượu
  • Một gia đình hạnh phúc
  • Miếng xà phòng
  • Cây trường minh đăng
  • Thị chúng
  • Cao phu tử
  • Con người cô độc
  • Tiếc thương những ngày đã mất
  • Ly hôn

AQ Chính Truyện thường được coi như một kiệt tác của văn học Trung Hoa thời cận đại và cũng được coi là tác phẩm đầu tiên viết bằng “bạch thoại văn”. Theo gốc gác của nhân vật AQ được nêu trong truyện thì “A” là cái tên mà ta thường gặp của người Hoa như A Lình, A Chảy…

Còn “Q” ở đây phải đọc là “ki” nhưng trên thực tế hiện nay hầu hết người Trung Quốc đọc theo cách phát âm của chữ cái “Q” trong tiếng Anh. Chữ “Q” có thể hiểu ngầm là Quẩy hay Quý, những cái tên phổ biến của người Tầu.

aq-chính-truyện-review
Xem sách trên Tiki  Xem sách trên Fahasa Đọc thử sách

Trong tập truyện này, nhà văn Lỗ Tấn với vai trò của người thứ ba kể lại những chuyện có liên quan đến AQ, người thuộc tầng lớp thấp nhất trong xã hội Trung Hoa. AQ là một anh Tầu thuộc tầng lớp bần nông, ít học lại không có nghề nghiệp ổn định.

Ngoài AQ Chính Truyện, trong cuốn sách này còn khá là nhiều truyện ngắn hay. Một trong những truyện ngắn thân thuộc với bạn đọc Việt Nam là Thuốc và Cố hương do được đưa vào chương trình giảng dạy trong sách giáo khoa. Tuy nhiên, ấn tượng với mình hơn cả có lẽ lại là thiên tiểu thuyết đầu tay của Lỗ Tấn: Nhật ký người điên được đăng trên tạp chí Tân thanh niên.

Tác phẩm này chịu sự ảnh hưởng của nhà văn người Nga, Nikolai Vasilyevich Gogol (1809-1852).  Năm 1834 Gogol viết “Nhật Ký Người Điên” và năm 1918 Lỗ Tấn cũng ra mắt “Nhật ký người điên”. Đây là tác phẩm công kích rất kịch liệt chế độ gia tộc phong kiến và đạo đức lễ giáo cũ Trung Quốc, một tiếng còi báo hiệu thứ nhất của cách mạng tư tưởng hay cách mạng văn hóa. Tiểu thuyết đó đăng xong liền được công nhận là áng văn sáng tác thứ nhất của văn học mới Trung Quốc.

Trong “Nhật Ký Người Điên”, Lỗ Tấn bàn về căn bệnh “Bách Hại Cuồng”. Đó là một bệnh mà người mắc phải lúc nào cũng thấy người xung quanh luôn có ý hại mình. Tác giả viết:

“Lúc sáng bước chân ra cửa, đã hết sức cẩn thận, thế mà ông Triệu lại nhìn mình bằng con mắt quái gở, hình như sợ mình mà cũng hình như muốn hại mình. Còn có bảy tám người nữa chụm đầu thì thầm với nhau về mình, lại sợ mình thấy. Những người gặp trên đường cũng đều như thế cả. Có một người dữ tợn nhất, há hốc miệng, nhìn mình, cười một cái, làm mình lạnh toát từ đầu đến chân. Cho biết họ đã sắp đặt đâu vào đó cả rồi!”

Người điên thậm chí còn nhìn thầy lang chữa bệnh cho mình bằng một con mắt “khác thường”. Hắn ghi lại trong nhật ký:

“Há mình lại không biết lão già này chỉ là một tay giết người trá hình hay sao? Rõ ràng lấy cớ đến bắt mạch để dò xem béo hay gầy. Vời cái công đó, lão ta sẽ được chia một phần mà ăn. Mình cũng chẳng sợ. Tuy không hề ăn thịt người, nhưng mình còn can đảm hơn họ nhiều.

“Cứ đưa tay ra, xem lão ta giở trò gì. Lão ta ngồi xuống, nhắm mắt, sờ sờ mó mó một lúc, lại ngồi thừ ra một lúc rồi giương tròn đôi mắt quỷ sứ, nói: ‘Không nên nghĩ vơ vẩn. Tĩnh dưỡng mấy ngày là khỏi’.

“Tĩnh dưỡng cho béo, tự nhiên họ sẽ được nhiều thịt mà ăn. Mình thì được cái gì? Làm thế nào “khỏi” được? Bọn họ muốn ăn thịt người, nhưng lại cứ lấm la lấm lét, muốn che dấu đi, không dám đường hoàng mà ra tay, làm mình chết cười đi được. Không nhịn nổi, mình cười phá lên, thích thú quá. Riêng mình, mình biết tiếng cười của mình là dũng cảm, nghĩa khí. Lão già và ông anh mặt cứ tái đi, bị cái dũng cảm, cái nghĩa khí của mình áp đảo”.

(hết trích)

Triết lý “Bách Hại Cuồng” của người điên chỉ cần tóm tắt vài dòng như sau:

“Muốn ăn thịt người khác, nhưng lại sợ người khác ăn thịt nên họ giữ miếng nhau, nhìn nhau ngờ vực. Bỏ được tâm địa ấy đi mà yên trí làm việc, đi đứng, ăn ngủ khoan khoái biết chừng nào… Nhưng bọn họ, cha con, anh em, vợ chồng, bè bạn, thầy trò, thù địch, và cả những người không hề quen biết nhau nữa đều cùng một bè với nhau, khuyến khích nhau, lôi kéo nhau, dù chết cũng không chịu bước qua bước đó”.

Aq chính truyện lỗ tấn chụp bởi Cao Minh Nguyên

Xem sách trên Tiki  Xem sách trên Fahasa Đọc thử sách

Ngoài ra,trong tập truyện ngắn này, ba truyện ngắn tên Lễ Cầu Phúc, Tiếc Thương Những Ngày Đã Mất và Ly Hôn là những câu chuyện về thân phận phụ nữ trong xã hội cũ. Qua ngòi bút của Lỗ Tấn, dù con người đều quá khổ nhưng người phụ nữ hiện lên đặc biệt đau lòng.

Dù là thím Tường Lâm, Tử Quân hay cô Ái đều để lại trong lòng mình ấn tượng đặc biệt. Trong hoàn cảnh đất nước Trung Quốc khi ấy đang nửa muốn thay đổi nửa còn muốn ngủ yên trong quá khứ cổ lỗ, nơi con người lầm lũi hệt như những con sâu cái kiến.

Thím Tường Lâm là hiện thân của cái khổ đến cùng cực của người phụ nữ. Nếu kẻ khác một ách hai tròng thì người đàn bà ấy bị đến ba bốn cái gông đè lên cổ. Nào là chế độ cũ trọng nam khinh nữ, nào là chuyện thần minh xa xôi sẽ không tha thứ loại đàn bà có đến hai đời chồng. Rồi cái nghèo cái đói, miệng lưỡi xã hội độc địa… Thím Tường Lâm có lam lũ vất vả đến mấy rốt cuộc cũng không được tiếp nhận giữa làng xã còn nặng phong kiến, dẫu cho khi xưa thím là bị mẹ chồng bắt cóc bán cho người chồng mới đi chăng nữa. Cuối cùng thím Tường Lâm chết trong đêm cầu phúc cũng không dậy lên được chút gợn sóng nào nơi những người đã từng hiểu hoàn cảnh của thím, biết rõ về thím.

Người phụ nữ thứ hai, Tử Quân. Cái tên nghe thật tiểu thư, nghe thật có chút gì đó trong sáng và thơ ngây. Và đúng thế thật, cô gái Tử Quân trước khi lấy chồng, là một cô bé đầy mơ mộng và tinh nghịch. Thế nhưng khi lấy chồng, mọi thứ dần dà thay đổi, cô thay đổi, chồng cô cũng vậy, rồi họ túng thiếu, nhìn ai cũng đều ra dáng khiếp nhược đến tội nghiệp.

5 Minh họa của Feng Zik cho AQ chính truyện của Lỗ Tấn, đoạn hai anh cu nắm đuôi sam nhau.
5 Minh họa của Feng Zik cho AQ chính truyện của Lỗ Tấn, đoạn hai anh cu nắm đuôi sam nhau.

Chỉ qua vài nét chấm phá, với lối dẫn chuyện nhẹ nhàng, tác giả cho chúng ta biết Tử Quân đã chết, chết một cách đường đột, bất ngờ, và thậm chí là nhạt nhòa. Tử Quân tán thành sự bình đẳng, tán thành những gì thuộc về quyền tự do cá nhân, hạnh phúc cá nhân, nhưng trong vô thức, nếp nghĩ của nàng vẫn là nếp nghĩ của một người phụ nữ Á đông: “đàn ông xây nhà, đàn bà xây tổ ấm”. Nếp nghĩ đó được định hình từ xã hội và trở thành một sức mạnh vô hình có thể trói buộc con người ta mà không cần có nhà lao hay xiềng xích, chính vì được định hình từ xã hội nên mặc nhiên được xã hội thừa nhận, mà xã hội là tập thể, là số đông, ai đi ngược lại tập thể, đi ngược lại số đông tất sẽ trở thành kẻ phản khán, có lẽ vì thế mà trong mạch tự sự của câu chuyện, càng về cuối, Tử Quân càng giống như một chiếc bóng – lặng lẽ, mờ nhạt và yếu đuối với chính mình, với cuộc đời. Nàng lầm lũi “mang cái gánh hư không nặng trĩu đó trên vai mà bước đi trên cái gọi là đường đời”, như một logic: “số phận nàng đã định cho nàng phải chết trong cái cõi người không có tình yêu”.

Người phụ nữ cuối cùng, là người có phần mạnh mẽ hơn thím Tường Lâm hay Tử Quân. Một cô Ái chanh chua ngoa ngoắt dám đấu lại cả nhà chồng. Nhưng cô gái ấy khi đứng trước đám tai to mặt lớn có chút chức quyền vẫn cứ không biết phải phản kháng ra sao. Cái lệ cũ phải phục tùng đã ăn quá sâu vào tiềm thức của cô. Chút ý chí phản kháng cuối cùng vẫn bị bóp nát, không để lại một mảnh tro tàn…

Sự Gần Gũi Đáng Kinh Ngạc Giữa AQ Và Chí Phèo

Qua ngòi bút của tác giả, AQ là một nhân vật vừa “đáng yêu” lại vừa “đáng ghét”. Người đọc thích AQ vì đó là đại diện của đa số người Trung Hoa (cũng như Việt Nam) với những cá tính và suy nghĩ nổi bật của giai cấp chiếm “đa số thầm lặng” trong xã hội thời đó.

Nhưng lại cũng ghét hắn ta vì thái độ phản kháng thẳng thừng đến độ quá khích đối với giai cấp trung lưu và quan quyền, giống với Chí Phèo của Nam Cao bên xứ ta. Giống đến nỗi nhiều nhà phê bình văn học (Tầu cũng như Ta) đưa ra nghi vấn không biết Nam Cao có bị ảnh hưởng bởi AQ của Lỗ Tấn hay không.

Chí Phèo là kẻ “sinh sau đẻ muộn” đến 20 năm sau khi AQ của Lỗ Tấn ra đời. Như vậy chỉ có thể là Nam Cao chịu ảnh hưởng của Lỗ Tấn chứ không có trường hợp ngược lại. Đáng tiếc là cả hai ông đều đã quy tiên nên những kẻ hậu sinh như chúng ta không thể “gọi hồn” để kiểm chứng. Hơn nữa, trong văn học, sự trùng hợp về cá tính của nhân vật trong các tác phẩm vẫn thường xảy ra.

Hai nhân vật chính của hai tác giả đều là những người cùng khổ: Chí Phèo là cùng đinh trong làng Vũ Đại còn AQ là bần nông trong làng Mùi. Cả hai đều không gốc tích, không quê quán, không gia đình chứ chưa nói gì đến việc học hành trong cái xã hội vốn trọng bằng cấp, lễ nghĩa. 

đôi lứa xứng đôiXem sách trên Tiki Xem sách trên Fahasa Đọc thử sách

Cả hai đều là nạn nhân của xã hội “nửa phong kiến, nửa tân tiến”, họ là “sản phẩm kém chất lượng” để trở thành những con người lưu manh, cặn bã, bần tiện bên lề xã hội. Chí Phèo của Nam Cao là “khố rách, áo ôm” trong làng Vũ Đại còn AQ của Lỗ Tấn là kẻ “vô công, dồi nghề” của làng Mùi. Lỗ Tấn viết về AQ như sau:  

“Một là lão chủ quán rượu nhất định không bán chịu cho y nữa. Hai là, lão từ ở đền Thổ Cốc cũng nói lảm nhảm như muốn ngỏ ý thúc giục y dọn đi chỗ khác. Ba là, không nhớ rõ bao nhiêu ngày trời rồi, nhưng đã khá lâu, không hề có người nào gọi y đi làm vặt nữa! Cửa hàng rượu không bán chịu thì nhịn đi cũng xong, lão từ muốn đuổi thì lần lữa còn có thể được, chỉ có điều không ai gọi đi làm thì chết đói. Đến thế này thì thật là “mẹ kiếp”!

Khác với Chí Phèo chuyên “ăn vạ”, anh chàng AQ của Lỗ Tấn có những suy nghĩ riêng, hoàn toàn “không giống ai” về cuộc cách mạng. Lỗ Tấn kể lại:

“Xưa kia, AQ đã mấy lần nghe người ta nói đến cách mạng. Năm nay, y lại đã thấy chém bọn Cách mạng độ vừa rồi. Nhưng trong óc y đã có sẵn một ý kiến chẳng biết nguồn gốc từ đâu cho rằng: làm cách mạng tức là làm giặc; làm giặc tức là báo hại y. Vì vậy nên xưa nay, y vẫn ghét cay ghét đắng bọn Cách mạng. Ngờ đâu, chính bọn đó đã làm cho cụ Cử danh giá khắp vùng như thế kia mà cũng phải sợ, thì y cũng đã hơi lấy làm “lác mắt”. Huống nữa là y lại thấy lũ đàn ông đàn bà khốn nạn ở làng Mùi cuống quít lên như vậy, thì y càng khoái chí. Y nghĩ bụng: “Cách mạng cũng hay! Cách mẹ cái mạng lũ chúng nó đi! Ghét quá đi mất! Giận quá đi mất! … Tớ, tớ cũng sẽ đi đầu hàng cách mạng.”

câu nói hay trong aq chính truyện

AQ lúc đó chỉ còn “trên răng, dưới dế”, có nghĩa là “vô sản chuyên chính” nên một buổi trưa hôm đó sau khi nốc hai bát rượu hắn thấy lòng “phơi phới nhiệt tình cách mạng”.  Lỗ Tấn viết:

“Rồi chả biết thế quái nào mà bỗng y đã tưởng tượng ngay rằng y là người cách mạng, và cả bọn dân làng Mùi đã thành “tù binh” của y cả rồi! Trong lúc đắc ý, bất giác y hét to lên mấy tiếng: ‘Làm giặc nào! Làm giặc nào!”

Dân làng Mùi bấy giờ đều nhìn AQ bằng cặp mắt sợ hãi vô cùng. Đó là điều đáng chú ý vì dân làng xưa nay vẫn thường coi y không ra gì. Thành ra y thích chí vô hạn, chẳng khác gì nắng tháng sáu mà được uống nước đá vậy! Y càng hớn hở rảo bước và nói to: 

“Hay lắm! Tớ muốn gì sẽ được nấy! Tớ ưa ai là người ấy được nhờ!”

Tựu Chung Lại

Đọc AQ Chính Truyện tựa hồ như mình đang uống thuốc bắc được sắc bằng ấm đất rồi đặt lửa nhỏ liu diu chờ sôi vậy. Một tập hợp các truyện ngắn được coi như các “liều thuốc tinh thần” khiến miệng mình đắng ngắt, dạ dày sôi sục. Mỗi lần chỉ dám đọc 1 ngụm, đọc nhiều đắng quá không nuốt nổi sợ chớ ra hết…

Vậy nên, nếu bạn đang tìm một cuốn sách để giải trí thì AQ Chính Truyện hẳn không phải là cuốn sách bạn cần tìm, hoặc giả như nếu như tâm trạng bạn đang vui sướng hạnh phúc mà không muốn bị cảm xúc u buồn xâm chiếm thì hãy cứ thư thả mà để sau hãy đọc AQ.

Còn nếu như, bạn đã sẵn sàng để được trị bệnh, hãy đừng ngần ngại mà đọc AQ.  

Trên đời này làm gì có đường, người ta đi mãi cũng thành đường thôi
– Lỗ Tấn –

 

 

 

Đọc thêm:  Review sách Phương Trình Hạnh Phúc - Neil Pasricha
Tags
Hiển Thị Thêm

Cao Minh Nguyên

Một cử nhân Luật đam mê đọc sách và cuồng viết lách. Cảm ơn bạn đã ghé thăm Blog của mình.

Để lại Bình luận

avatar
  Đăng ký  
Thông báo về

Bài Viết Mới

Back to top button
Close